शुक्रबार, ०३ जुलाई २०२६

नीतिगतले छेक्न नसकेको ‘लुट’

प्रधानमन्त्री र अख्तियार प्रमुखबीच ई-पासपोर्ट (विद्युतीय राहदानी) ठेक्का तथा खरिद लुटलाई लिएर रस्साकस्सी भइरहेकाे छ।

वसन्त लोहनी

वसन्त लोहनी - काठमाडाैं

ओझेलमा पारिएको सवाल!

सत्यनिरूपण तथा मेलमिलाप आयोगमा यतिबेला सशस्त्र द्वन्द्वकालका बलात्कार तथा यौनजन्य हिंसाका ४ हजार बढी उजुरी परेका न्यायको प्रतिक्षामा छन्। अधिकारकर्मीहरूका अनुसार द्वन्द्वसम्बन्धित यौन हिंसाका प्रायः सबै घटना डर, लाज र अपर्याप्त सेवाका कारणले दर्ता नै हुन सकेका छैनन्।

दिपा धिताल

दिपा धिताल - रुकुम पूर्व

बालेनको अभिव्यक्तिपछि उब्जिएको परिस्थिति

भारतको हेपाहा प्रवृति छ। नेपालको भुभाग मिचेको छ भनेर सुन्दै आएका छौं। पहिलोचोटी, प्रधानमन्त्रीको मुखारविन्दबाट नेपालले पनि भारतको जग्गा मिचेको खवर सुनिएपछि हल्लीखल्ली मच्नु स्वभाविक हो। हत्तपत्त न बोल्ने मनोवृतिका प्रधानमन्त्रीको बोलीले मुलुकभर राजनीतिकवृतमा हलचल शुरु भयो।

प्रभाषचन्द्र झा

प्रभाषचन्द्र झा - काठमाडौं

फेरि गठबन्धन सरकारकै पुनरावृत्ति?

रास्वपामाथि जुन विश्वास र भरोसा राखेका थिए प्रधानमन्त्रीको अभिव्यक्तिपछि रास्वपाको मात्रै हैन त्यो दलको प्रतिनिधि बनाएर पठाएका प्रधानमन्त्रीका कारण दलका सभापति रवि लामिछानेको उज्यालो राजनीतिक दृष्य देखिरहेकाहरूको आँखा पनि मधुरो हुदै दृष्य धमिलो देख्न थालेका छन्।

ओम आचार्य

ओम आचार्य - विराटनगर

मानवअधिकार आयोगको प्रतिवेदन पुनर्विचार गर्न आवश्यक

त्यसैगरी, हामी नेपाल’ र ‘टीओबी’ लगायतका अभियान वा समूहहरूको भूमिकाप्रति समेत प्रतिवेदनले गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। आन्दोलनलाई प्रभावित वा नियन्त्रण गर्ने प्रयास भएको हुन सक्ने संकेत गर्दै आयोगले सम्बन्धित पक्षहरूको भूमिकाबारे निष्पक्ष अनुसन्धान गरी आवश्यक कानुनी प्रक्रिया अघि बढाउन सिफारिस गरेको छ।

बिएल संवाददाता

बिएल संवाददाता - काठमाडौं

कर्नालीका सुइना के साँच्चै ‘हाम्मा सुइना’ हुन्?

नेपालको सबैभन्दा ठूलो प्रदेश कर्णालीले नेपालको करिब १८.९७ प्रतिशत क्षेत्रफल ‍ओगटेको छ। नेपालको ठूलो जिल्ला, ठूलो ताल, ठूलो स्थानीय तह, सबैभन्दा गहिरो ताल, कैलाश मानवसरोवरको गेट–वे भएको प्रदेश कर्णाली प्रदेश हो।

कृष्ण किशोर

कृष्ण किशोर - सिंजा

‘हिजोसम्म दिने ठाउँमा थिए, आज माग्ने ठाउँमा’

जेनजी आन्दोलनले गणतान्त्रिक व्यवस्था स्थापित गर्न प्रतिवद्ध भएका राजनीतिक दलहरूलाई छिन्नभिन्न पार्‍यो। ती दलहरूलाई निर्दलीय पञ्चायती व्यवस्थाकै अवस्थामा पुर्‍यायो। चाहे त्यो दल नेपाली कांग्रेस होस् या माओवादी, एमाले होस्।

ओम आचार्य

ओम आचार्य - काठमाडौं

‘कसैले जित्ने वा हार्ने होइन, न्याय मार्ने काम भइरहेको हेक्का होस्’

खैर जे होस, जे नहुनु पर्ने त्यो भइसकेको छ। कुनै चमत्कार भएर अन्यथा अवस्था निर्माण नभएसम्म त सत्य यही हो कि न्यायबाहेक अरु केही नगर्ने र न्याय सम्पादन गर्दै गर्दा संविधान ऐन कानुनबाहेक अरु केही नदेख्ने एक सशक्त महिलालाई अपमान र अन्याय गरिसकिएकै छ।

राधाकृष्ण देउजा

राधाकृष्ण देउजा - अमेरिका

यसरी त कसरी चल्ला र देश ?

नयाँले ढंग नपुर्याई जे पायो त्यही गर्ने, पुरानाले जे गरे पनि विरोध नै गर्ने - अहिले नेपालमा यही भैरहेको छ । तर, जनताको म्यान्डेट दुबै हैन । नयाँलाई पनि निरंकुशताको लाइसेन्स दिइएको हैन, पुरानालाई पनि बिरोधका लागि विरोध नै गर भनेर पठाइएको हैन । भनेको चाँहि विधिको शासन हो, सुशासन । तर, अहिले जे भैरहेको छ- निको चाल छैन । यसरी त कसरी चल्ला र देश ?

डा. प्रदीप भट्टराई

डा. प्रदीप भट्टराई -

रविको मुद्दा- बालेनको ‘लिटमस' टेस्ट

बालेन सरकारको म्यान्डेट सुशासन हो । यसको पहिलो शर्त हो, आफैँमाथि शासन । त्यसो गर्न सरकारले सबैभन्दा पहिला आफ्नै पार्टी सभापति रवि लामिछानेविरूद्धका दुई सरकारवादी मुद्दा निम्ट्याउनुपर्ने हुन्छ । यही नै वालेन सरकारको सुशासनको लिटमस टेष्ट हुन्छ ।

डा. प्रदीप भट्टराई

डा. प्रदीप भट्टराई -

संक्रमणकालीन न्यायः नयाँ सरकार, पुरानो समस्या, दुखिरहने द्वन्द्वको घाउ

घटना कसैलाई भन्न सक्दिनन्। हरपल मनमा बोझ बोकेर दैनिकि चलाउँछिन्। दिन पनि उनलाई रात जस्तै लाग्न थाल्छ। बलात्कारको ४ महिनापछि पेटमा गर्भ रहेको थाहा पाउछिन्। परिवार र समाज आफैं न्यायाधीश बन्छ। गाउँ निकाला गर्नेसम्म योजना बन्छ।

दिपा धिताल

दिपा धिताल - काठमाडौं

अदालतको निर्णयपछि एक हुन्छ कांग्रेस?

कांग्रेस कमजोर हुँदा देशमा प्रजातन्त्र नै कमजोर हुन्छ। कांग्रेस कमजोर हुँदा प्रतिगामीहरूको चलखेल बढेर जान्छ। एमाले होस् या माओवादी दल या अन्य कुनै दल हुन्, उनीहरूका लागि कांग्रेस राजनीतिक रुपमा एकअर्कामा प्रतिद्न्दी भएपनि कांग्रेस नफुटोस् एक ढिक्का रहोस् भन्ने राजनीतिक विचार बोकेका छन् उनीहरूले।

ओम आचार्य

ओम आचार्य - काठमाडौं

‘समस्या नेता मात्र होइन, नागरिक संस्कार पनि हो’

हामीले आफूलाई केवल मतदाता मात्र होइन, जिम्मेवार नागरिकको रूपमा बुझ्न आवश्यक छ। चुनावमा भोट हालेर कर्तव्य सकियो भन्ने सोच लोकतन्त्रका लागि पर्याप्त हुँदैन।

संगीता अर्याल

संगीता अर्याल - काठमाडाैं

क्रान्तिको नाममा लुट, देशको नाममा धोका

नेकपा एमालेका अध्यक्ष केपी शर्मा ओली— जो सधैं सादगी, राष्ट्रवाद र सिद्धान्तको कुरा गर्छन्—उनको वरिपरि देखिने शक्ति संरचना, सुरक्षा घेरा र खर्चको विवरण हेर्दा लाग्छ, यो कुनै समाजवादी नेता होइन, दरबारको अवशेष हो। जनता पेट काटेर बाँचिरहेका छन्, नेता भने करदाताको पैसामा राजश्री जीवन बाँचिरहेका छन्।

अरुण सापकोटा

अरुण सापकोटा - काठमाडौं

दोहोरो नागरिकता : पूरा गर्ला त रास्वपाले ९९औं वाचा ?

रास्वपाले वाचापत्रको ९९औं वाचामा ‘दोहोरो नागरिकता’ र करारपत्रको पाँचौं प्राथमिकतामा ‘वंशजको नागरिकताको निरन्तरता’को करार गरेको छ । बहुमत आएको खण्डमै यस्तो गर्ने वाचा र करार गरेको रास्वपाको बहुमत मात्र हैन, दुई कम दुईतिहाई नै आएको छ । अब रास्वपालाई फलानो वा ढिस्कानो कारण देखाएर गैरआवासीय नेपालीका लागि दोहोरो नागरिकताको प्रावधान लागु गर्न सकिएन भन्ने छुट छैन ।

डा. प्रदीप भट्टराई

डा. प्रदीप भट्टराई -

इतिहास फेरिन्छ– जब जनताको चेतनाले ‘नयाँ अध्याय’ लेख्छ

नेपालको डतिहासमा फर्केर हेर्दा पृथ्वीनारायण शाहले देश एकीकरण गर्दै एउटा गहिरो सन्देश दिएका थिए– ‘नेपाल चार जात छत्तीस वर्णको फूलबारी हो।’ यो वाक्य केवल एउटा राजनीतिक भनाइ थिएन, यो नेपालको आत्मा थियो।

संगीता अर्याल

संगीता अर्याल - डेनमार्क, युरोप

सच्चिएनन् पुराना दल, बरू भए सक्किन तयार

यो चुनावका बाहुबली हुन् बालेन । उनको नाममा ब्राण्डिङ भएको बालेन वेगले नै देशमा घण्टी टिनीनी मात्र, टनन नै बजायो । यतिबेला उनीबाट देश र तमाम देशवासीले ठूलो आशा गरेका छन्, त्यो आशा पूरा गर्न सफलता मिलोस् । शुभकामना ।

डा. प्रदीप भट्टराई

डा. प्रदीप भट्टराई -

उडायो सपना धेरैको बाहुबली 'बालेन बेग'ले

देशमा बाहुबली बालेनको बेग थामिनसक्नु छ। पछिल्लो ट्रेण्ड हेर्दा रास्वपालाई प्रत्यक्षतर्फ बहुमत ल्याउनबाट कसैले रोक्ने देखिदैन । समानुपातिकतर्फ पनि यही ट्रेन्ड रहने हो भने त रास्वपाले दुईतिहाई नै जित्न पनि सक्छ ।

डा. प्रदीप भट्टराई

डा. प्रदीप भट्टराई - दमक, झापा

चुनावले संसद त दिने भो, तर त्यो संसदले सरकारचाँहि दिन्छ कसरी ?

नेपालमा अब फागनु २१ गते चुनाव हुने कुरा जति निश्चित छ, त्यसपछि के हुन्छ ? भन्ने कुरा पनि त्यतिकै अनिश्चित छ । तीन ठूला दल कांग्रेस, एमाले र रास्वपाले आआफ्नो बहुमत आउने दावी गरे पनि त्यसको कुनै आधार देखिदैन । ती दलले घोषणा गरेका भावी प्रधानमन्त्रीको जीत नै निश्चित छैन । यस्तो अनिश्चितताका बीच हुने चुनावले देशमा ठडिएका समस्याका चुनौति र जनताका आंकाक्षाका पहाडहरू सम्याएर समाधानको मैदान बनाउने सम्भावना देखिदैन ।

डा. प्रदीप भट्टराई

डा. प्रदीप भट्टराई -

रवि र ओली : दुवै उस्तै उस्तै हुन् नानु !

धेरै पहिला रेडियो नेपालमा हात्ती छाप चप्पलको एउटा विज्ञापन बज्थ्यो । छोरीले बालाई सोध्थिन्, हात्ती र हात्ती चाप चप्पल कुन बलियो हुन्छ ? जवाफमा बाबु भन्थे, 'दुबै उस्तै उस्तै हुन् नानु ।' हिजोआज नेेपाली राजनीतिका दुई पात्र रवि र ओलीको र प्रवृतिलाईे लिएर त्यस्तै प्रश्न सोध्नुपर्ने हुन्छ, रवि र ओलीमा के फरक छ? उत्तर त्यही भनिदिए हुन्छ, दुबै उस्तै उस्तै हुन् नानू !

डा. प्रदीप भट्टराई

डा. प्रदीप भट्टराई - अमेरिका