फुटबलको मैदानमा खेलाडीहरू गोल गरेर चर्चित बन्छन्। प्रशिक्षकहरू रणनीतिका कारण चर्चामा आउँछन्। 

तर केही व्यक्तिहरू यस्ता पनि हुन्छन्, जो खेललाई निष्पक्ष रूपमा सञ्चालन गरेर इतिहास रच्छन्। यस्तै नाम हो काटिया इट्जेल गार्सिया मेन्डोजा।

मेक्सिको सिटीमा जन्मिएकी काटिया सानैदेखि फुटबलप्रति आकर्षित थिइन्। धेरै बालबालिकाझैँ उनको सपना पनि खेलाडी बन्ने थियो।

विद्यालयका दिनहरूमा उनी फुटबल खेल्थिन् र खेललाई नजिकबाट बुझ्ने प्रयास गर्थिन्। तर समयसँगै उनले मैदानमा खेलाडीभन्दा फरक भूमिका रोजिन्–रेफ्रीको।

रेफ्री बन्ने निर्णय त्यति सजिलो थिएन। फुटबलको रेफ्री क्षेत्र लामो समयसम्म पुरुषहरूको वर्चस्व रहेको क्षेत्र मानिन्थ्यो।

महिला रेफ्रीहरूलाई क्षमता प्रमाणित गर्न दोब्बर मेहनत गर्नुपर्ने अवस्था थियो। तर काटिया चुनौतीसँग डराइनन्। उनले नियम सिकिन्, प्रशिक्षण लिइन् र स्थानीय प्रतियोगिताबाट आफ्नो यात्रा सुरु गरिन्।

उनको निरन्तर मेहनतले बिस्तारै फल दिन थाल्यो। विभिन्न घरेलु प्रतियोगितामा उत्कृष्ट प्रदर्शन गरेपछि उनले मेक्सिको फुटबल महासंघको ध्यान खिचिन्। खेल सञ्चालन गर्दा उनको आत्मविश्वास, निर्णय क्षमता र खेलमाथिको नियन्त्रणले उनलाई अरूभन्दा अलग बनायो।

सन् २०१९ मा उनको करियरले ठूलो फड्को मार्‍यो। उनी फिफा अन्तर्राष्ट्रिय रेफ्रीको सूचीमा समावेश भइन्। यो कुनै पनि रेफ्रीका लागि ठूलो उपलब्धि हो। यससँगै उनले अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताहरूमा खेल सञ्चालन गर्ने अवसर प्राप्त गरिन्।

त्यसपछि काटियाले पछाडि फर्केर हेर्नुपरेन। उनले महिला विश्वकप, युवा प्रतियोगिता, अन्तर्राष्ट्रिय मैत्रीपूर्ण खेल र क्षेत्रीय प्रतियोगिताहरूमा सफलतापूर्वक खेल सञ्चालन गरिन्। प्रत्येक खेलसँगै उनको अनुभव र प्रतिष्ठा बढ्दै गयो।

सन् २०२४ मा उनले अर्को ऐतिहासिक उपलब्धि हासिल गरिन्। मेक्सिकोको शीर्ष पुरुष फुटबल प्रतियोगिता लिगा एमएक्स मा मुख्य रेफ्रीको जिम्मेवारी पाउँदै उनी चर्चाको केन्द्रमा आइन्।

हजारौँ दर्शक र लाखौँ टेलिभिजन दर्शकमाझ उनले उत्कृष्ट प्रदर्शन गरिन्। यस उपलब्धिले महिला रेफ्रीहरू पनि पुरुषहरूको उच्चस्तरीय प्रतियोगितामा सफल हुन सक्छन् भन्ने सन्देश दियो।

काटियाको सफलताले केवल मेक्सिकोमा मात्र होइन, विश्व फुटबलमै चर्चा पायो। उनी महिला खेलकुदकर्मीका लागि प्रेरणाको स्रोत बन्न थालिन्। धेरै युवतीहरूले उनको यात्राबाट हौसला पाए।

उनले विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताहरूमा आफ्नो क्षमता देखाइन्। विशेष गरी कन्काकाफ गोल्ड कप, महिला विश्वकप र अन्य फिफा प्रतियोगितामा उनको प्रदर्शनको प्रशंसा गरियो। खेलाडी, प्रशिक्षक र फुटबल अधिकारीहरूले उनको निष्पक्षता र व्यावसायिकताको खुलेर प्रशंसा गरे।

अन्ततः सन् २०२६ मा उनको करियरको सबैभन्दा ठूलो क्षण आयो।  फिफाले उनलाई विश्वकपका लागि मुख्य रेफ्रीको रूपमा छनोट गर्‍यो। विश्व फुटबलको सबैभन्दा ठूलो प्रतियोगितामा मुख्य रेफ्री बन्नु कुनै पनि रेफ्रीको सपना हो। काटियाले त्यो सपना पूरा गरिन्।

यससँगै उनी पुरुष विश्वकपमा खेल सञ्चालन गर्ने पहिलो मेक्सिकन महिला रेफ्री बनेकी छन्।