कर्णाली प्रदेशका दुर्गम जिल्लामा गम्भीर बिरामीलाई समयमै उपचार उपलब्ध गराउने उद्देश्यसहित जुम्लामा क्रिटिकल केयर सेवा सुदृढ गर्ने प्रयास भइरहेको छ।

विगत डेढ दशकभन्दा बढी समयदेखि जुम्लामा सेवा दिँदै आएका एनेस्थेसियोलोजिस्ट डा. रोबिन खापुङ यस पहलमा सक्रिय रूपमा लागिरहेका छन्।

जुम्लास्थित अस्पतालमा आईसीयू सेवा उपलब्ध भए पनि आवश्यक उपकरण र प्रविधिको अभावका कारण सेवा अझै पूर्ण रूपमा प्रभावकारी हुन नसकेको स्वास्थ्यकर्मीहरू बताउँछन्। 

विशेषगरी पर्याप्त भेन्टिलेटर र इनभेसिभ मोनिटरिङ उपकरणको अभावले गम्भीर बिरामीको उपचारमा चुनौती थपिएको छ।

डा. खापुङका अनुसार कर्णालीका धेरै बिरामी गम्भीर अवस्थामा अस्पताल पुग्ने गर्छन्। 

'हामीसँग आईसीयू सेवा त छ, तर पर्याप्त भेन्टिलेटर र इनभेसिभ मोनिटरहरू नभएकाले सबै बिरामीलाई यहाँ नै व्यवस्थापन गर्न कठिन हुन्छ', उनले भने, 'यी उपकरण पर्याप्त भए धेरै गम्भीर बिरामीलाई जुम्लामै उपचार गर्न सकिन्छ।'

जुम्लामा काम गर्दै आएका वर्षहरूमा उनले दुर्गम भेगका बिरामीले भोग्ने कठिनाइ नजिकबाट अनुभव गरेका छन्। 

उनका अनुसार धेरै बिरामी दिनौँ पैदल यात्रा गरेर अस्पताल पुग्ने गर्छन्।

त्यस्ता बिरामीलाई फेरि नेपालगञ्ज वा काठमाडौं रिफर गर्नुपर्दा परिवारलाई ठूलो आर्थिक बोझ पर्ने गरेको छ।

'कर्णालीका धेरै परिवार आर्थिक रूपमा कमजोर छन्, 'उनले भने, 'बिरामीलाई बाहिर पठाउँदा यात्रादेखि उपचारसम्मको खर्चले परिवारलाई ठूलो समस्या पर्छ। यदि यहाँ नै क्रिटिकल केयर सेवा अझ सुदृढ गर्न सकियो भने धेरै बिरामीलाई यहीँ उपचार गर्न सकिन्छ।'

स्वास्थ्यकर्मीहरूका अनुसार जुम्लामा क्रिटिकल केयर सेवा विस्तार गर्न आवश्यक उपकरण र पूर्वाधारमा सुधार ल्याउन सरकारबाट पहल आवश्यक छ।

पर्याप्त भेन्टिलेटर, इनभेसिभ मोनिटरिङ प्रणाली तथा आवश्यक उपकरण उपलब्ध भए गम्भीर बिरामीको उपचार क्षमता उल्लेखनीय रूपमा बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।

डा. खापुङका अनुसार उपकरणसँगै स्वास्थ्यकर्मीको क्षमता विकास पनि महत्वपूर्ण पक्ष हो। 

'उपकरण मात्र भएर हुँदैन, त्यसलाई प्रयोग गर्ने दक्ष जनशक्ति पनि आवश्यक हुन्छ', उनले भने, 'स्वास्थ्यकर्मीलाई तालिम र निरन्तर मार्गदर्शन दिन सकियो भने सेवा अझ प्रभावकारी हुन्छ।'

स्वास्थ्य क्षेत्रका जानकारहरूका अनुसार दुर्गम क्षेत्रमा क्रिटिकल केयर सेवा सुदृढ हुँदा गम्भीर बिरामीको मृत्यु दर घटाउन मद्दत पुग्न सक्छ। साथै अनावश्यक रिफरल कम हुँदा बिरामी र उनका परिवारको आर्थिक भार पनि घट्ने अपेक्षा गरिएको छ।

जुम्लाका स्थानीयहरूका अनुसार लामो समयदेखि दुर्गम क्षेत्रमा सेवा दिँदै आएका डा. खापुङजस्ता चिकित्सकहरूको पहलले कर्णालीमा स्वास्थ्य सेवाप्रति भरोसा बढाएको छ।

पर्याप्त सरकारी सहयोग र उपकरण उपलब्ध भए कर्णालीका धेरै गम्भीर बिरामीलाई स्थानीय स्तरमै उपचार गर्न सकिने विश्वास गरिएको छ।